SAĞLIK VE TERMAL TURİZMİ
Akkaya Hamamı ve içmesi: Çerkeş ilçesi İmamlar Köyü yakınlarındaki Akkaya kaynaklarının suları, kaynağında 20°C sıcaklıktadır. Hamam olarak yararlanılır. Üst solunum yollarındaki kronik iltihapların ve bazı romatizmal hastalıkların tedavisinde etkilidir. Ilısılık Madensuyu: Ilgaz ilçesine 20 km uzaklıkta, Ilısılık Köyü’ndedir. Mide, karaciğer ve bağırsak hastalıklarına iyi gelir, karaciğer ve safra yolları hastalıklarına etkili şifa kaynağıdır. Sıcaklık 18°C İçimi çok güzel, sodyum bikarbonatlı bir sudur. Hışıldayı İçmesi : Sindirim sistemi ve karaciğer hastalıklarının tedavisinde etkilidir. Bayramören İçmesi: Sıcaklık 18°C . Mide, bağırsak, karaciğer, safra yolları, böbrek hastalıklarına iyi gelir. Derebayınıdır, Buğuören. Orta ilçesindedir Kükürt köyü İçmesi: Atkaracalar ilçesi, Kükürt Köyü’ndedir. Sıcaklık 19°C Suyu ılık olduğundan içme ve banyo olarak kullanılır. Mide, karaciğer ve safrayolları hastalıklarına iyi gelir. Su, sindirim sistemi hastalıkları tedavisinde etkilidir. Tüney İçmesi: Tüney Köyünde tren yolunun yakınındadır. Sıcaklık 18°C olup aç karnına içilirse karaciğer, safrayolları hastalıklarında, bağırsak bozukluklarında şifa verici etkisi vardır. Çapar madensuyu: Şabanözü ilçesindedir. Karaköy Ilıcası: Yapraklı’da. Karakoçaş Ilıcası: Şabanözü’nde. Şıhlar Nezlesuyu: Ilgaz, Bozatlı Köyü’ndeki içmenin suları soğuk, alkalik ve toprak alkalik bikarbonatlı, karbogaz özlüdür. İçme kürleriyle değerlendirilir. Ödemiş madensuyu: Ilgaz’da. Yaylacık Madensuyu: Ilgaz’da. Acısu: Kurşunlu’nun 5 km kuzeybatısında Hacumuslu Köyü yakınlarında olan içmenin suları tuzlu, bikarbonatlı, karbogazöz, demirli ve alkaliktir. Mide, bağırsak, karaciğer, safrakesesi, pankreas hastalıklarında yararlı etkisi olan içme, kanda yedek alkali yükseltir, asit-baz dengesini düzenler, safra yollarında safra akımını artırıcı bir etki yaratır. Çavundur termal tesisleri: Kurşunlu ilçe merkezine 9, Çankırı’ya 90 ve E-5 karayoluna 1.5 km. uzaklıktadır. 54 C° ve 47 lt/sn. sıcak su çıkmaktadır. Konaklama tesisi vardır. Deri hastalıklarına, migrene, bulantıya, iştahsızlığa ve kabızlığa iyi gelir. Çavundur Ilıcası: İçme ve banyo olarak kullanılır. Çamur banyosu olarak da kullanılır. Ilık su olması nedeniyle ağrı ve spazmı giderir, karaciğer ve safra yolları hastalıklarına fayda sağlar.
KIŞ SPORLARI
Kar kalınlığı mevsime göre 50 – 200 cm arasında değişir. İstanbul’u Karadeniz’e bağlayan transit karayolunun üzerinde Gerede’den 130 kilometre sonra, Tosya’dan ise 30 kilometre önce yer alır. Ulaşım, tur otobüsleri ve özel vasıtalarla sağlanmaktadır. Ankara,İstanbul ve diğer illerden Ilgaz ilçesine otobüs ile gelindiğinde ilçeden 13 km uzaklıktaki merkeze ulaşım taksi ve minibüsler ile oldukça kolaydır. Özel araçları ile gelmeyi tercih edenler, Ilgaz Kastamonu karayolu üzerinde Yenice Köy mevkiinden sağa dönerek 6 km. düz asfalt yolu takip ederek kolayca merkeze ulaşabilirler. Vadi boyunca merkeze kadar yolun düz olması ulaşımı çok kolaylaştırmaktadır. Mekanik Tesisler ve Pistler: Ilgaz doruk kayak merkezinde bir çift iskemleli telesiyej tesisi ile bir teleksi tesisi bulunur. Tesise 3 km uzunluğunda bir otel ile bu otele ait 300 metre uzunluğunda bay – lift tesisi vardır. Ilgaz Yıldız tepe Doğa ve Kış Sporları merkezinde, 2 adet beyb lift ve saatte 1500 kişi taşıma kapasiteli Deta Chable Telesiyej vardır. Kış sporlarına yeni başlayanlar için 600 m uzunluğunda %25 eğimli ve Yıldız tepeden alt istasyona 4000 m uzunluğunda %25 eğimli eğitim pistleri ( Karınca Pisti ve Ay Işığı Pisti )vardır. Orta derece ve ileri derece kayak bilenler için Dikmen pisti 2400 m. uzunluğunda başlangıç yerinden varış noktası arasındaki yükseklik farkı 400 m. Orman yollarında Kuzey disiplini ve tur kayağı için 10km doğal pistler vardır. Türkiye’de ilk defa düşünülen biathlon, tekerlekli kayak ve kayakla atlama pistleri planlanmıştır. Orta ve İleri derece kayakçılar için 4000 m. Büyük Ayı pisti ve 300 m. Küçük Ayı pistleri plan aşamasındadır.(Kaynak: Çankırı Turizm Derneği)
AVCILIK
Batı Karadeniz-İç Anadolu bölgeleri geçiş alanı içinde bulunması nedeniyle zengin bitki ve hayvan çeşitliği yaratmıştır. Yaban domuzu her zaman avlanabileceği gibi izin verilen mevsimlerde tavşan, tilki, keklik, bıldırcın, yaban ördeği, kurt, çakal avı yapılabilmektedir. Ilgaz Milli Park sınırları içindeki Baldıran vadisinde alabalık üretme istasyonu ve göletler, Çerkeş Orman Fidanlığı göletinde olta balıkçılığı yapılır. Orta,Kurşunlu ve Ilgaz ilçelerinden geçen Devrez Çayı,Çerkeş ve Bayramören ilçelerinden geçen Soğanlı çayı ile Kızılırmak ilçesinden geçen Kızılırmak nehrinde, Şabanözü ilçesi Karaören göleti, Kurşunlu ilçesi Büyük göl,Korgun Apsarı göleti çevresinde, Orta ilçesi Güldürcek baraj havzasın da alabalık, yayın, aynalı sazan, levrek, çay balığı ve tatlı su kefalı gibi balık çeşitleri bulunmakta olup kurallarına uyulmak şartıyla sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir.
HAVA SPORLARI
YAMAÇ PARAŞÜTÜ
Bayramören ilçesinde son yıllarda gelişme gösteren yamaç paraşütü yapanların ilgisi ve sayısı her yıl gittikçe artmaktadır. Soğanlı çay vadisi jeolojik yapısı nedeniyle yamaç paraşütü için çok uygun hava koşulları yaratır. Paraşütü kullananların yükselmelerini sağlayan hava akımı bu sporu yapanlara çok uzun mesafelere uçma olanağı sağlamaktadır. Henüz gelişme ve başlangıç aşamasında olan yamaç paraşütü Çankırı turizmi için oldukça önemli ve gelecek vaat etmektedir. Nitekim yerel yönetimler konuyla ilgilenmekte ve alt yapı tesislerinin yapımına başlamış bulunmaktadır. Uçuş zamanı ve uçma olanakları hakkında Bayramören belediyesinden bilgi alınabilir. Yukarıda sayılanların dışında Orta, Kurşunlu ve Ilgaz İlçeleri’nden geçen Devrez Çayı, Çerkeş ve Bayramören İlçeleri’nden geçen Soğanlı Çayı ile Kızılırmak İlçesi’nden geçen Kızılırmak kıyılarında, Şabanözü İlçesi Karaören Göleti ile Güdüllü, Çivitçi ve Bayramyeri Bahçelerinde, Kurşunlu İlçesi Büyükgöl yöresinde, Merkez İlçe Apsarı Göleti çevresinde, Orta ilçesi Güldürcek Barajı civarında günübirlik ziyaretler için uygun yerler bulunmaktadır.
EKOTURİZM
Tutku ve heves olarak tanımlanmaya çalışılan ve geleceğin turizmi kabul edilen eko turizm: 1983 yılında Hector Cebellos-Luscarian tarafından (1) yeni bir form ve doğa seyahati olarak turizm literatürüne kazandırılmıştır. O zamandan günümüze eko turizmin çok sayıda değişik tarifleri yapılmıştır. Çankırı’da turizmin geleceği ve özellikle ileriki 15 yılı düşündüğümüzde eko turizmin, alternatif turizm alanlarının önemi hem konsept hem de uygulama olarak büyük önem kazanmaktadır. Çankırı’nın çok yabancı olduğu eko turizm ve konusunda ekonomik gelişmenin lokomotifi olması beklenmektedir. Yeter ki yerel yönetimler ve yerel halk eko turizmi benimsesin.
Anahtar sözcükler: Çankırı, Eko turizm, Alternatif turizm alanları
1. GİRİŞ
Yaşanan ekonomik ve teknolojik gelişmeler klasik güneş, deniz ve kumdan oluşan turizm kavramını artık aşmış önemli değişimlere uğramıştır. Turistler artık alışılmış merkezlerin dışında doğa ile iç içe olan, mütevazi tesislerde dinlenceleri için iyi bir oda, standart hizmet ile birlikte doğası bozulmamış bir ortamda tatil yapmak istemektedir.
Çarpık kentleşme sonucu kent dokusunun sürekli bozulması, doğal , kültürel ve tarihi değerlerin yok edilmesi insanları yeni arayışlara itmiş dinlence başta olmak üzere kültürel aktiviteleri, sporu ve sağlığı da içine alan tatil arayışlarına yönetmiştir. Eko turizm de bu ihtiyaçtan doğmuştur.
Gelecek dönem içinde turizmin ihtiyaçları yönünden alt ve üst yapısını tamamlamış bir Çankırı ekoturizmin nimetlerinden yararlanabilecek ve kalkınmasını bu yolla sağlayabilecek , bozulmamış doğa, tarih ve kültürel etkinliklere sahiptir. Çankırı il sınırları içinde yaptığımız gezilerde ve literatür taramalarında bu potansiyelin mevcut olduğunu tespit ini yaptık
2. EKOTURİZM KAVRAMI
Eko turizm: Doğal çevreyi , ekolojik sürdürülebilirlik, doğal alanların korunması, eğitim ve yorumda çevreyi anlama, kültürel devamlılık, yerel toplulukların korunması, dinlenme-macera ve haz almayı içermesi gibi konseptleri içinde barındırmaktadır. Sakin, özenle seçilmiş alanlarda turizm sektörüne geniş alanlar sunmaktadır.
Oldukça yakın bir gelecekte eko turizm ister istemez dünyada olağanüstü bir öneme sahip olacağı, turizmi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin turizm sektöründe gittikçe önem kazanan bir anahtar rolü oynayacağı beklenmektedir.
Eko turizm; eğitimi, eğlenceyi ve macerayı birleştirerek bir arada sunan doğayı korumayı hedefleyen bir turizmdir. (2.Laarman & Durst 1987)
Eko turizm; doğal alanların çevre ile uyum içinde değerlendirilmesi, korunması ve toplulukların kültürel değerlerinin korunması, güçlü tutulmasıdır. (3.Young 1992)
Eko turizm, doğal alanlara yapılan gezilerde çevrenin korunması ve yerel halkın güçlendirilmesinden sorumludur. (4.Blangy & Wood 1992 ; Ecotour Society definition)
Güçlü bir eko turizm; çevreyi ve kültürel değerleri korur. ( 5.Association of Australia 1992)
Çevresel olarak eko turizm seyahat ve ziyaretlerden, göreceli olarak doğal alanların tahrip edilmemesinden, doğadan hoşlanılmasından ve değerlendirilmesinden sorumludur (6.Ceballos-Lascurain 1993; IUCN definition)
Eco turizm; doğa bağlamlı turizm olup, doğal çevrenin yorumlanması ile ekolojik olarak güçlendirilerek düzenlenmesidir. (7.National Ecotourism Strategy 1994 & Queenisland Ecotourism plan 1997)
Özetle eko turizm; doğal ve kültürel değerlerin korunarak turizme açılması olarak özetlenebilir.
2.1. EKOTURİZMİN ÇEKİCİLİĞİ
Eko Turizm üzerine odaklanmanın nedeni; turizmi yeşillendirme düşüncesi ve gelecekte turizm endüstrisinin güçlendirilmesinde yatmaktadır. Eko turizm üzerine ilginin büyüyerek artması sadece ekolojiye, kültüre, sosyal güçlendirmeye dayandırılamaz burada ekonomik unsurlarda önemli yer tutar
Eko Turizm uygulamalarında; genellikle küçük grupların, küçük aile işletmelerinde, geleneksel mimari dokunun hâkim olduğu atmosferin de yardımıyla yerel kaynakların ekonomik olarak kullanımını hedeflemektedir.
2.2 EKOTURİZMİN BİLEŞENLERİ (2)
2.2.1. Biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkıda bulunması,
2.2.2. Yerel halkın refahının gözetilmesi, yerel halkın ve turistlerin bilinçlendirilmesinin sağlanması,
2.2.3. Küçük ölçekli işletmeler tarafından küçük turist gruplarına hizmet verilmesi,
2.2.4. Turistlerin ve yerel halkın turizm endüstrisi hakkında sorumlu hareket etmesinin sağlanması,
2.2.5. Geri dönüşü olmayan kaynakların minimal düzeyde tüketilmesi,
2.2.6.Turizm yönetimine yerel düzeyde katılımın önemsenmesi,
2.2.7. İş fırsatlarının ve mülkiyetin yerel halk lehine gelişmesinin gözetilmesi.
2.3 EKOTURİZMİN AMACI
2.3.1. Turizmin doğal ve geleneksel çevreye verdiği tahribatın en alt düzeye indirilmesi,
2.3.2. Turistlere ve yerel halka doğanın ve geleneksel sosyo-kültürel çevrenin korunmasına yönelik eğitim verilmesi,
2.3.3. Turizmin yerel halkın ihtiyaçlarını karşılayan, yerel yönetim ve halkla işbirliği içinde gelişen sorumlu bir ticaret olarak özendirilmesinin sağlanması,
2.3.4. Koruma kapsamındaki doğal ve sosyo-kültürel alanların yönetimi için kaynak ayrılamsı,
2.3.5. Turizmin negatif etkisinin en alt düzeye indirilmesi amacıyla sosyo-kültürel ve doğal çevreye yönelik uzun vadeli takip ve değerlendirme programlarının desteklenmesi,
2.3.6. Turizmin yerel halkın geçimine katkıda bulunmasını sağlayacak şekilde geliştirilmesinin temini,
2.3.7. Turizm gelişiminin yörenin sosyal ve çevresel kapasitesini artıracak şekilde gelişmesinin temini,
2.3.8. Çevreye uyuml, doğal ve geleneksel sosyo-kültürel yaşamla iç içe geçen, yöresel bitki örtüsünü ve yaban hayatını koruyan turizmin alt yapı yatırımlarının gerçekleştirilmesidir.
2.4 ÜLKEMİZDE EKOTURİZM
Oğuz boylarının Anadolu’ya getirdikleri geleneksel yaylacılık nedeniyle Ülkemizde eko turizm deyince akla yayla turizmi gelmektedir. O nedenledir ki ekoturizmin gelişmesi öncelikle dağlar üzerinde (yaylalarda) gelişme göstermiştir. Doğanın insan istifadesine sunduğu ortam, o bölgede yaşayan ve hayatını idame ettiren insanların kültürlerini ve tarımsal üretim gelenekleri ile ürün ve hizmetlerinin yerinde değerlendirilmesi nedeniyle benimsenmiş olup, gelişme göstermektedir.
Türkiye’nin kabul ettiği ve Dünya Turizm Örgütü tarafından öngörülen eko turizm hedefleri:
2.4.1. Doğal ve kültürel mirasın korunma statüsü geliştirilmelidir.
2.4.2. İlgili bakanlık tarafından yürütülen turizm çeşitlendirme politikasının ana hedeflerinden birisi olan kırsal alanlarda ve korunmuş alanlar civarında bulunan yerel toplumların yaşam düzeyi geliştirilmelidir.
2.4.3. Doğa, yerel kültürler ve onların çeşitliliği hakkında daha iyi bilgi ve saygı teşvik edilmelidir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Turizm ürünlerini çeşitlendirmeyi ve sahillerdeki baskıyı azaltacak ve turizmin nimetlerini sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş bölgelere dağıtacak tatil projelerini yaşama geçirme projeleri ortaya koymaktadır. Bu bağlamda geliştirdiği projelerden bazıları: Dağ-Doğa Yürüyüşü (Trecking), Yayla Turizmi, Akarsu Turizmi (Kano Rafting), Bisiklet Tur Güzergahlarının Belirlenmesi, Atlı Doğa Yürüyüşü, Mağara Turizmi, Sportif Olta Balıkçılığı, Kuş Gözlemciliği (Ornitoloji) Botanik (Bitki inceleme)
3. ÇANKIRI’DA EKOTURİZM OLANAKLARI
3.1. MEVCUT DURUM
Çankırı kent merkezi, Atkaracalar, Bayramören, Eldivan, Çerkeş, Ilgaz, Kızılırmak, Korgun, Kurşunlu, Orta, Şabanözü, Yapraklı ilçeleri ve bazı büyük köylerde yaptığımız arazi taraması ve alt yapı tespitlerimizin sonucunda: Çankırı merkezde yetersiz olmakla birlikte ilçe seviyesindeki yerleşim birimlerinin birkaçı istisna olmak üzere alt yapının olmadığı, Çankırı merkez ve ilçelerdeki turizm alt yapısının yetersiz ve hiç olmadığı olduğu tespitleri yapılmıştır. Tespitlerde öncelikle turist ne arar? sorusunun yanıtını bulmaya çalışmış ve sonuçta Çankırı’nın günübirlik gelen turistleri dahi memnun edecek tesislerden yoksun ve halkın misafirperver olmasına rağmen turizme yatkın olmadığı gözlemlenmiştir. Çözüm bölümünde nelerin olması gerektiği ayrıca belirtilmiştir.
3.2. DOĞAL KAYNAKLARA BAĞLI TURİZM POTANSİYELİ
Akarsu, Göller, Göletler, Barajlar:
Akarsular: Son yıllarda meydana gelen küresel ısınma nedeniyle maalesef su kaynakları giderek azalma eğilimi göstermektedir. İlin başlıca akarsuları Devrez, Soğanlı (Melan) ve Kızılırmak turizm yönünden değerlendirilebilir niteliktedir. Adı geçen çaylarda yağışlı ilkbahar aylarında ve suyun bol olduğu dönemlerde su sporlarından bazılarını yapmak mümkündür. Kızılırmak il içinde 41 km. lik bir yol kateder ve ortalama debisi 60-80 metre küp/saniyedir. Devrez çayı il içinde 211 km. yol kateder ortalama debisi 8.9 metreküp/saniyedir. Melan çayı 52 km. lik bir kısmı il içinden geçer ve debisi 15 metreküp/saniyedir. Özellikle Soğanlı çay ve Kızılırmak ile bahar aylarında Devrez çayı su sporlarına uygun durumdadır.Bu sporlar arasında rafting önerilebilir. Diğer çayların debileri çok küçük olup yaz ayları suları iyice çekilmektedir.
Göller: Kışın su tutan yazın kuruyan çok sayıda göl vardır. Yaz aylarında su bulunan göllerin çevrelerini rekrasyon alanı olarak kullanmak mümkündür. İldeki başlıca göller: Çırdak, Bulancak, Osman, Dumanlı, Taşkaracalar, Kamış, Kayı, Çivi, Bozkara, Bakkal, Gül, Domuz, Karagöl, Sazak,Hacılar, Uzun, Yayla, Hasır, Kürt, Pazar, Büyük, Dipsiz, Sülük, Hacılar, Kadıgil. Maalesef yaz ayları adı geçen göllerin bir kısmında su bulunmamaktadır. Bazıları Osman gölünde olduğu gibi dolmuş ve saz, kamış, otla kaplanmıştır.
Göletler: Çankırı’da irili ufaklı çok sayıda gölet bulunmaktadır. Bunların çoğu küçük su depolama havzasına sahip hayvan sulama göletleridir. Şabanözü- Karaören , Eldivan-Karadere, Şabanözü, göletlerinin su tutma kapasiteleri 500-900 bin metreküp arasında değişmektedir. Bu göletler su sporları yönünden değerlendirmeye alınabilir.
Barajlar: İlin tek barajı Orta-Güldürcek barajıdır. 6.200 ha.lık bir alanı kaplayan baraj gölü her türlü su sporu faaliyeti yapmaya elverişlidir. Barajın su tutma kapasitesi 53 milyom metreküptür. Hacılar barajı yapım aşamasında, Kızlaryolu, Terme barajları planmalam aşamasındadır. Su tutma kapasitelerine göre yeni yapılan barajların su sporları ve olta balıkçılığından yararlanılabilinir.
Doğa Yürüyüşleri (Trecking): Belirli zamanlarda İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Ilgaz dağında yürüyüş turları düzenlemektedir. Bu düzenleme dışında her hangi bir etkinlik yoktur. Doğa yürüyüşü doğa ile bütünleşmek için yapılan en uygun sosyal etkinliktir. Doğa yürüyüşü yapacaklar için elverişli alanlar mevcuttur. Bu yürüyüşler akarsu vadileri boyunca diğer turizmi çeşitleri ile birleştirilerek yapılabilir. Örneğin Soğanlı çayın Çerkeş ilçesi ile Bayramören ilçesi arasında akan kısmında yürüyüş yanında tarihi değerde olan yerleri de görmek mümkündür. Aynı şekilde Devrez ve Acı Çay vadileri çok elverişli yürüyüş parkur alanına sahiptir. Çerkeş, Ilgaz, Bayramören, Yapraklı, Eldivan ve Şabanözü ilçelerinin ormanlık ve meşelik alanları da yürüyüş parkuru için elverişlidir.
Atlı Dağ Yürüyüşü: At sırtında yapılan gezintilere verilen addır. At sırtında yaylalar, vadiler, ormanlar ve dağlarda yapılan gezintilerin tümünü içine alır.
Bisiklet-Motosiklet Turu: Özellikle orman ve dağ yolları ile geçilebilir vadilerde var olan patika yollarda gerçekleştirilir.
Oto Safari : Otomobil ile yapılan gezileri içine alır. Burada önemli olan otomobilin gidebileceği dağ,orman yolunun olmasıdır.
Foto Safari: Günümüzde dijital teknolojinin gelişmesi ile birlikte fiyat yönünden çok ekonomik olan fotograf çekimi revaç bulmuştur. Panoramik manzara, dağ, kuş, ağaç, yapılar, akarsular, göller, çeşitli hayvanların ve diğer nesnelerin resimlendiği bir tutkudur.
Av Turizmi:
Av hayvanları: Kurt, çakal, tilki, sincap, tavşan, karaca, yabandomuzu, çay dere ve göletlerde sazan, alabalık türleri bulunur. Tavşan, tilki, yabandomuzu, bıldırcın, keklik, kurt, çakal yabanördeği avı mümkündür. Hangi hayvanların avının serbest olduğu Merkez Av Komisyonu kararıyla belirlenmektedir.
Çankırı’ya 73 km. uzaklıkta olan Ilgaz Dağı Milli Parkı içerisinde kurt, tilki, bıldırcın ve keklik gibi av hayvanları mevsimlik avlanırken yaban domuzu her mevsim avlanmaktadır.
Fauna-Botanik Turizmi : Kuzey Anadolu dağ silsilesi rasaında bulunan Çankırı’da yüksek rakımlı dağlar, akarsu vadileri, ormanlar ve meşelikler çok değişik bitki türlerine yaşam olanağı sağlamaktadır. Bölgenin hem karasal ve hemde Karadeniz iklimini yaşaması ve bu iklimler arası geçiş bölgesinde olması endemik bitki türlerinin gelişme nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Toprak solucanı, salyangoz, kırkayak, karasinek, sivrisinek, siyah çekirge, peygamberdevesi, ağkurdu, çam kese kurdu, balarısı, sarı arı, eşek arısı, üvez, köstebek, tarla kertenkelesi, cüce kertenkele, kaya kertenkelesi, köryılan, hazeryılanı, gece kurbağası, çevik kurbağa, şeritli kurbağa, ev faresi, siyah ev sıçanı, tilki, köpek, kedi, sincap, tavşan, ak leylek, karakarga, ispinoz, guguk kuşu, pencere kırlangıcı, boğmalı tarlakuşu, arıkuşu, sarıasma, ev serçesi, saksağan, kaya güvercini, üveyik, sığırcık, karatavuk, çobanaldatan.
Kuş Gözlemciliği (Ornitoloji): Doğayı kuşların dünyasından tanımayı amaçlayan ve gözleme dayanan bir spordur. Göçmen kuşlarda dahil mevsimsel olarak değişik kuş çeşitlerini Çankırı’da gözlemlemek mümkündür.
Ilgaz dağında; ak gerdanlı bülbül, cüce kartal, çakır, kara ağaçkakan, kara çaylak, kara kanarya, kaya kartalı, kır incirkuşu, kızıl şahin, küçük sıvacık kuşu, mısır akbabası, sakallı akbaba, kızıl akbaba, küçük kartal, yılan kartalı görülebilir. Çeşitlilik nedeniyle Ilgaz dağında kuş gözlem evi bulunmaktadır.
Sportif Olta Balıkçılığı: Devrez, Kızılırmak, Soğanlı ve Terme çay başta olmak üzere çay dere ve göletlerde sazan, alabalık, yayın, aynalı sazan, levrek, çay balığı, tatlı su kefali türleri bulunur.Ilgaz Dağı Milli Parkı Baldıran vadisinde alabalık üretme istasyonu ve avlanma göletleri bulunmaktadır.
Botanik (Bitki, İnceleme)
Flora-Bitki patterni: Karadeniz bölgesi kıyı şeridi boyunca nemcil türlerden oluşan gür ve bu şeridin güneyinde şiddetli kış soğuklarına dayanıklı kuru ormanlar yer alır. İç Anadolu’nun step iklimi ile kuzeyin yağışlı Karadeniz iklimi arasında geçiş bölgesi olan Çankırı’da: buna bağlı olarak kuzeyden güneye inildikçe bitki patterninde değişmeler ve yoksullaşmalar karşımıza çıkar. Çankırı ilinin güneyi ve güneybatısında tipik step iklim ve bitki örtüsü özellikleri görülür.
Bölgede yetişen belli başlı ve bilinen bitkiler, kavak, söğüt, kara ve sarı çam, köknar, ardıç, kayın, meşe, Uludağ köknarı, ladin, adi gürgen, ardıç, fındık, ıhlamur, böğürtlen, kızılcık, eğrelti, ısırgan, sütleğen, çayırotları, hububat, yemlik ve yemeklik baklagiller, deve dikeni, yumak, ayrık otu
Endemik bitkiler: Yavşan, kangal, papatya, devedikeni, peygamberçiçeği, tekesakalı, karahindiba, geven, çivitotu, hardal otu, sığırkuyruğu, eşekdikeni, ebegümeci, yabani soğan, arap sümbülü, ballıbaba, turnagagası, brom, deli yulaf, buğday, arpa, domuz ayrığı, çavdar, ayrıkotu, kandamlası, hezaren, düğünçiçeği, taçlı kuzu gevreği, sinirotu, canavarotu, gevrek söğüt, akkavak.
Anıt Ağaçlar
Anıt Ağaçlar: Çerkeş’te (Çakmak) 200 yıllık olduğu tahmin edilen Dokuz kardeşler karaçamı, Yapraklı’da 400 yıllık olduğu tahmin edilen Karacaözü’nde bulunan koca meşe , Eldivan Küçükhacıbey’de bulunan ve tahmini yaşı 700-1000 olan Demir meşe ile henüz yaş tahmini yapılmamış olan Orta Paşasultan’da bulunan çam
Milli parklar
lgaz Dağı Milli Parkı: Ankara’ya uzaklığı 200 km. olan Milli Park Çankırı-Kastamonu karayolu üzerindedir. Kara ve sarıçam ile köknar ağaçlarının hâkim olduğu ormanlar çok zengin orman altı bitki örtüsüyle kaplıdır. Sürekli akan sular, geyik, karaca, tilki, yaban domuzu, ayı ve daha birçok yaban hayvanının yaşadığı park dört mevsim ilgi çekmektedir. Milli Park içinde değişik jeolojik oluşumlar, morfolojik yapı, çok zengin bitki çeşidi, vadiler, akarsular ve karla kaplı zirve her zaman merak ve ilgi odağı olmaktadır.
Kış Turizmi: Alt yapısı tamamlanmış kış turizmine elverişli tek bölge Ilgaz dağıdır. Kış sporları için Doruk ve Yıldıztepe’de konaklama, kayak tesisleri mevcuttr. Ilgaz ikayak merkezlerinin özellikle Ankara’ya yakın olması cazibe merkezi haline gelmesinde büyük etkendir. İstanbul ve çevre illerin de cazibe alanı içinde olması nedeniyle Ilgaz Dağı Kış Sporları tesisleri turizm açısından gelecek ve önem arzetmektedir.
Hava Sporları: Yamaç Paraşütü, Balon. Model Uçak-Planör gibi hava sporlarından Yamaç Paraşütü Bayramören’de gerçekleştirilmektedir. Çankırı’da birçok bölgede hava sporlarını gerçekleştirmek imkan dahilindedir.
Yayla Turizmi
Orman alanları : Ilgaz, Eldivan, Şabanözü, Yapraklı Büyük ve Küçük yayla, Çerkeş ve Bayramören ilçeleri ormanlıktır. İl genelinde 80 823 ha. Normal koru, 74 919 ha. bozuk koru, 5 065 ha. Bozuk baltalık olmak üzere toplam 161 435 ha. Ormanlık alan bulunur. Bu da il yüzölçümünün % 30’unu meydana getirir. İl genelinde yayla özelliğine sahip araziler toplam arazinin % 3’ü kadardır. Ilgaz’da Mülayim, Karapınar, Bozan, Osmangölü, Bozkır, Aliözü, Yapraklı, Eldivan , Çerkeş, Şabanözü Bakırlı yaylaları en önemlileridir. Yapraklı yaylasında alt yapı çalışmalarına başlanmıştır. Yerel yönetimler yaylalar için insanların günübirlik istifadesi yönünde düşünceye sahiptirler.
Ilgaz Bozan ve Kırkpınar yaylaları: Rakımın 1654 m. Olduğu yaylada yaz ayları kullanılan 32 adet yayla evi ve 130×150 m. Boyutunda göl vardır.Çam ve köknar ağaçlarıyla çevrili yayla sürekli yeşil ve çayırlıktır. Ulaşımın kolay olması, manzarası, temiz havası, göleti ve bol su kaynakları nedeniyle günübirlik piknik için çok elverişli durumdadır. Ayrıca atlı ve yaya yürüyüşü, manzara seyri, foto safari, sportif olta balıkçılığı, kamping ve karavan gibi eko turizm çeşitlerinin gerçekleştirilmesine çok uygundur.
Yapraklı Büyük Yayla: Yapraklı’ya yaklaşık 11 km. uzaklıkta olan yaylada elektrik ve su mevcut, yolu asfalttır.Günübirlik piknik yapma dışında atlı ve yaya yürüyüşü, bisiklet, kamping, fotosafari, karavan gibi eko turizm çeşitlerinin uygulanabileceği bir alandır. Yaylanın rakımı 1650 m. civarındadır. Kara avcılığı içinde uygun olan yaylada ekoturizminin geliştirilmesi yönünde çalışmalar yapılmaktadır.
Kamp-Karavan: Ilgaz, Yapraklı ve Çerkeş ilçelerinde bulunan yaylalar ve yasak olmayan ormanlık alanlarda kamp, karavan için uygun alanlar vardır.
Piknik-Mesir : Kent merkezinde Karaköprü bahçeleri, Tatlıçay vadisi, Feslikan bahçeleri,Orman fidanlığı. Atkaracalar Çamlık. Çerkeş : Fidanlık ve Sey Beli Mevkii, Hisar çamlık. Eldivan Bülbülpınarı, Karadere ve Saray göletleri. Ilgaz Yıldıztepe, Tepelice
Çiftlik : Kırsal alanlar dingin, uyumlu, insana güven ve huzur verici , temiz havası, samimi insanların bulunduğu alanlar olarak düşünülür. Önemli olan güven, sakinlik ve doğaya yakın olmaktır. Bu özlemde olan insanlar çiftlik yaşamını tercih etmektedirler. Çiftlik yaşamı ile birlikte yeni iş olanakları, kentten kırsal alana düşünce transferi, kırsal alan ekonomisinin canlanamsı ve kentten kırsal alana giden insana deneyim kazandırması, çevreye saygı, yerel halkın bizzat içinde yer alma gibi özelliklere sahiptir.
Gençlik: Seyahat etme, yeni yerler görme ve farklı sosyal ortamlarda bulunma gençlerin kişilik gelişmesine büyük katkısı olmaktadır. Seyahat ederken öğrenmeyi, sosyal yaşamı ve otantik kültürü ile halkın içinde olmayı öğrenen gençler için bulunmaz bir fırsattır. Doğal olarak gençlere en az harcama ile bunu gerçekleştirme fırsatı verilmeli, güvenilir, temiz ve en uygun fiyata dinlence ve ve eğlence imkanları sağlanmalıdır. Bunun içinde resmi kurumların misafirhanelerinden ve Kredi Yurtlar Kurumuna bağlı yurtlardan en düşük fiyatla yararlandırılmaları zorunludur. Yerli ve gerekse yabancı öğrenciler için farklı otantik bir bölgede geçirilecek tatilin, yerel turizme etkisi yadsınamaz.
Termal ve Sağlık Turizmi: Romalılardan günümüze kadar gelen her türlü çamur ve su uygulamasına (SPA-Salus Per Aquam- Sudan Gelen Sağlık) adı verimektedir.SPA deyimi içinde su ve çamur terapileri yanında sıcak su havuzu, çeşitli masaj, aroma terapileri, güzellik ve bakım gibi sağlık kür hizmetlerini içermektedir.
Kurşunlu Çavundur dışında termal kaynakların değerlendirildiği ve tesise sahip başka yer yoktur. Çankırı’da çok sayıda ılıca, içme, hamam, madensuyu kaynakları vardır. Bu kaynakların alt yapılarının tamamlanarak halkın istifadesine ve ekonomiye kazandırılması kamunun başlıca hedefi olmalıdır.
Çankırı’da mevcut termal su kaynakları
| Adı | Bölgesi | Tedavi edici özellikleri |
| Çavundur termal kaynağı | Kurşunlu-Çavundur | Romatizma |
| Acısu | Kurşunlu-Hacımuslu | Mide, bağırsak, karaciğer |
| Hışıldayık | Kurşunlu | Sindirim ve karaciğer |
| Bozan hamamı | Ilgaz-Bozan | Cilt ve sindirim sistemi |
| Kazancı maden suyu | Ilgaz-Kazancı | Karaciğer, safrakesesi,mide |
| Ilısılık maden suyı | Ilgaz-Ilısılık | İçme ve banyo |
| Kaynarcı suyu | Ilgaz-Ödemiş | Cilt hastalıkları, romatizma |
| Bozatlı | Ilgaz-Bozatlı | Cilt hastalıkları-uyuz |
| Maden suyu | Ilgaz-Yaylacık | Mide şişkinlikleri |
| Şeyhler | Ilgaz-Şeyhler | Mide, barsak, hazımsızlık |
| Melan içmesi | Bayramören | Mide, karaciğer |
| Çapar maden suyu | Şabanözü-Çapar | Sindirim, romatizma,s.kesesi |
| Karakoçaş ılıcası | Şabanözü-Karakoçaş | Cilt hastalıkları |
| Kısaç maden suyu | Orta-Kısaç | Maden suyu |
| Buğören maden suyu | Orta-Buğören | Maden suyu |
| Hışıldayık | Orta-Derebayındır | Cilt hastalıkları, maden suyu |
| Şahçuvaz ılıcası | Yapraklı | Şifalı olarak bilinir |
| Maden suyu | Yapraklı-Kullar | Böbrek taşı |
| Kükürt kaynağı | Atkaracalar-Kükürt | Sindirim sistemi |
| Şıhlar nezle suyu | Korgun-Şıhlar | İçme kürlerinde kullanılıyor |
| Ildızım | Korgun-Ildızım | Şifalı olarak bilinir |
| Tüney | Merkez-Tüney | Mide, bağırsak |
| Hışıldayık | Çerkeş-Bayındır | Hemoroid |
| Kükürtlü su | Çerkeş | Cilt hastalıkları |
| Akkaya Ilıcası | Çerkeş-İmamlar | Cilt, romatizma, mide, barsak |
| Kös Hamamı | Çerkeş-bedil | Deri,romatizma, mide, barsak |
| Şerafettin içmesi | Çerkeş | Deri hastalıkları, romatizma |
| Bölme İçmesi | Çerkeş | Deri hastalıkları, Romatizma |
| Bayındır ılıcası | Çerkeş | |
| Ilıca | Orta-Kalfat | |
| Balıklı Hamam | Orta-Dodurga | |
| İçme | Yapraklı-Akyazı | Hazımsızlık |
| İçme | Yapraklı-Kavakköy | |
Jeotermal enerji: Ilgaz-Kurşunlu-Atkaracalar-Çerkeş hattında su buharı, kuru buhar, sıcak su şeklinde değişik derinliklerde termal kaynak mevcuttur.
3.3. KÜLTÜREL VARLIKLARA BAĞLI TURİZM POTANSİYELİ
İnanç Turizmi: İnsanalar sürekli olarak yaşadığıkları bölgeler dışındaki dini inançlarına hitap eden yerlere ilgi duyarlar. Dini inançlarını gerçekleştirmek ve inanç çekim merkezlerini görmek amacıyla kutsal olan yerlere ve camilere gitme ihtiyacını duyarlar. Buda inanç turizminin gelşmesine neden olmuştur.
Camiler: Çankırı kent merkezinde İmaret Camii(1397), Büyük Camii (1558) , Ali Bey Camii (1297 ?- 1609 ? ), YeniCamii (1720) , Mirahor Camii (1797) , Buğdaypazarı Camii (17.yüzyıl), İmraniye-Kirmanoğlu, Karataş, İmrahor, İplik Pazarı, Medrese camileri. Çankırı kenti dışında ilçe ve köylerde tarihi henüz tespit edilememiş ve halk tarafından eski olduğuna inanılan camiler vardır.
Merkez ilçede: Karadayı Köyü Camii: 1821 yılı yapımı, dikdörtgen planlı, ahşap tavan üstü kiremitle örtülü Osmanlı yapısıdır. Diğer önemli camiler: Aşağıpelitözü, Germece, Yukarıçavuş
Bayramören Dalkoz Aşağı Mahalle Camii.Dikdörtgen planlı, bağdadi kubbeli, ahşap üstü kiremit örtülü XIX. Yüzyıl Osmanlı yapısıdır. Erenler, Harnancık, Topçu, Oymaağaç ve Yusufoğlu köyleri camileri.
Çerkeş: Örenköy camii, kare planlı, tek kubbeli, kesme ve devşirme taş ile tuğladan örülmüş duvarlı XVII. Yüzyıl Osmanlı yapısıdır. Akbaş, Dağçukurören, Dodurga, Taşanlar, Yoncalı, Bozoğlu, Kabak, Kadıköy, Karamustafa, Kısaç, Aydınlar, Kuzören, Meydan, Ören, Örenli, Yalaközü, Yeniköy, Yıprak ve Yumaklı köyleri camileri.
Eldivan: Gölez Eski ,Seydiköy Hacı Murad-ı Veli ,Küçükhacıbey köyü camileri
Ilgaz: 1419 yapımı Baslama, Gaziler, Kayı, Saraycık, Danişment, Sazak, Bükcük, 1883 yapımı Alpagut, Bucura, Kayı, Çatak, Yeşildumlupınar
Kızılırmak: İlçe merkezinde 19. Yüzyıl yapımı Merkez Camii.1879 yapımı Karamürsel, 1826 yapımı Kahyalı, 1839 yapımı Sakarca. Yapım tarihi bilinmeyen Yukarialagoz camii
Korgun: XIX yüzyıl yapımı, kare planlı, bagdadi kubbeli Doğu mahallasi Camii
Kurşunlu: (17.yüzyıl yapımı? ) Pazar Camii. 1860 tarihli Kapaklı, 1611 yapımı Taşkaracalar, XVII. Yüzyıl yapımı Dumanlı, Eskiahır, Hochasan, Kapaklı, Kızılca, Sarıalan, Sumucak, Sivricek, Çatkise
Orta: 1802 yılı yapımı Cambazzade Ahmet Efendi, Dodurga, Bayındır camileri
Şabanözü: XIII. Cü yüzyıl yapısı Ulu Camii. Kükürt, Höyük, Bakırlı, Bulduk, Büyükyakalı, Çaparkayı, Gündoğmuş, Küçükyakalı, Mart Ödek, Karahacı köyü camileri
Yapraklı: Tatlıpınar, Kirliakçe, Subaşı, Yenice, Badiğin ve Yüklü köyü camileri.
Kutsal mekanlar: Türbe, yatır, evliya , mezarlik, hazire gibi adlarla bilinen ve halk tarafından kerametine inanılarak kutsallaştırılan çok sayıda mezar vardır. Bu mezarların bir kısmı Anadolu’nun Türkleşmesi ve sonrasında gelen Horasan Erenleri veya bu erenlerin soyundan gelenlere aittir.
Kent Merkezindeki mezarlıklar: Sar Baba, Tahta Köprü, İmaret, Akkız Çalısı mezarlıkları.
Kent merkezinde bulunan Hazireler: Akkıız Çalısı, İmaret, Sarıbaba, Tahta Köprü, Karataş Camii, Şeyhoğlu Camii, Garnizon Şehitliği
Kent merkezinde: Emir Karatekin,Cemaleddin Ferruh, Şeyh Mehdi,
Merkez ilçe Dedeköy, Mahmut Şah Dede, Ocak Evi. İnanç Tekke Yatırı. Konak Şeyh Karamustafa. Ünür Sayılmaz Ziyareti. Ağzıbüyük Sayılmaz Türbesi. Aşağıyanlar Karamandede Türbesi. Bayındır Bekyatan Türbesi Germece Karatepe, Erenler, Sarıosman Türbeleri
Atkaracalar: Şeyh Hamza Pir Sultan, Hoşnanlar., Yediler, Çamdibi, Zincirli, Mustafa Şıh, Yukarı ve Uzun Türbeleri. Çardaklı: Gazi Balıklar. Eyüpözü Doruk Tepesi, Hüyükköy türbesi, Yakalı Eren Dede, Çardaklı Şıh Sinan.
Bayramören: Erenler Beşiroğlu Türbesi, Topçu Mustafa efendi Türbesi
Çerkeş: Pir-i Sani Türbesi. Haydar, Şeyh Veled, Demirci Şeyhi Timuri, Tekeli, Şehitlik, Afşar Örenlik Türbesi, Ağaca Akbaş Musa Dede Türbesi, Aliözü Şıhlar Türbesi, Bayındır Erenler Türbesi, Bedil Çam Türbesi ve Erenler Tepesi, Dikenli, Gelik Kurtdede Türbesi, Kabak Sivri, Sarıkız, Saf Erenler, Küçük Türbeleri. Kadıözü Ortaharman, Eskice :Bey, Karacahüyük Çalırat Yatırı, Kısaç Aşağı ve Yukarı Türbeleri, Kuzdere Erenler Türbesi, Turbaşı altı adet türbe. Uluköy Hıdırbana türbesi, Yalakçukurören Erenler, Sarıkız, Taşlıbor türbeleri, Yeniköy Handede ve Yumaklı Erenler türbesi
Eldivan Seydiköy Hacı Murad-ı veli, Elmacı Dede yatırı, Hisarcıkkayı Kadirşah, Küçükhacıbey Çam ve Pazarduran, Sarıtarla Hacı Zekeriya, Sarayköy Kız ve Gölez’de Horasani Sultan Bedrettin türbeleri.
Ilgaz: Mülayim, Ali Efendi. Söğütçük, Erenlerin Doruk. Alpagut, Kurtbaba. Cendere, Hacı Kuşçu ve Hacı Baba.Kızılibrik, Hacı İlyas, Kız ve Yağlı Dede. Şıhlar, Karamanlı Hacıbey Çelebi. Yerkuyu, Yerkuyu Şeyhi , Alişyel Buka ve Nuri Baba. Çörekçiler, Çörekçi Baba. Ödemiş, Erenler, Karadede. Şeyhyunus, Şeyh Yubus Dede. Türbe bulunan diğer köyler: Onaç, Yenice, Yenidemirciler, Alıç, Aşıklar, Kayı, Bozatlı, Kurmalar, Kuşçayırı, Akçaören, Cendere.
Kızılırmak: Hallaçlı, Keramettepe, Yeniyapan, Türbaşı
Korgun: Karatepe, İmanlı Dede
Kurşunlu: Çırdak yatırı, Dağtarla Dedeler yatırı, Eskiahır Seyit Baba, Hocahasan Erenler, İğdir Zeyve,Köpürlü Zeyve, Sünürlü Hacıkürt, Taşkaracalar Erenler, Çavundur Erenler ve Madenli türbeleri.
Orta: Elvan Seydi, Paşa Sultan, Osman Dede, Yuva, Evliya Yatırı. Derebayındır, Evliya Yatırı. İncecik, Eleman Yatırı. Kayıören, Ahi Şerafettin ve Gökşin. Kırsakal, Yukarı Erenler ve Ziyaret. Salur, Üç türbeler. Sakaeli, Sakababa. Yaylakent, Desturun ve Dedeoğlu . Doğanlar Mehmed Abdal Dede türbeleri.
Şabanözü; Bakırlı Hay Hay Dede. Bulgurcu Ergayıp ve Sarıkız. Gümerdiğin Şeyh İbrahim. Gündoğmuş Sarıkız, Kamış Cami. Mart Ali Türabi türbeleri.
Yapraklı Fethiye, Akyazı Benli Muhiddin. Sazcağız Şeyh İsmail Rumi. Kullar Tahta Kılıç. Buluca Hatip Ali Efendi.Bademçay Dede Çamı ve Hasan Dedeİkizören Oyuk Dede, Kullar Karadere, Sarıkaya Dikmen ve Yağlı, Tatlıpınar Şıh Osman. Yukarıöz Görgülü yatır ve türbeleri.
Tarih ve Kültür Turizmi:
Kaya mezarları: Beşdut (Merkez), Çerkeş Gerdekboğazı, Yakuplar, Ilgaz İnköy. Kurşunlu, Yedikapılı, Orta Sakaeli (130 adet) ve Kalfat. Yapraklı İkizören, Çakırlar, Kıvçak, Çevrecik, Gürmeç. Çankırı Kalesi. Germece.
Antik yerleşim yerleri: Ünür (Merkez),Alaçat, İnandık (Merkez). Çerkeş Meydan , Yakuplar ve Aydınlar köyleri. Eldivan Sarayköy, Hisarcık, Akçalı. Ilgaz Kimiata, Kurmalar, Kaleköy, Kuşçayırı, Ödemiş. Kurşunlu, Demirciören , Mekören., Kızılca, Hacımuslu, Hocahasan Yaylası. Çerkeş Yoncalı. Orta Kalfat. Kızılırmak Sakarca. Atkaracalar Budakpınarı.
Yer altı kentleri: Kurşunlu Eskiahır. Orta Hüyük, Şabanözü Kutluşar. Hüyük yer altı şehri kazıları devam etmektedir.Eskiahır yer altı şehri çökme tehlikesi olması nedeniyle herhangi bir işlem yapılmamıştır. Kutluşar yer altı şehri önceleri açıkken tahrip olmaması için tamamen kapatılmıştır.
Mağaralar: İl içinde çok sayıda mağara vardır. Devrez, Soğanlı ve Acı Çay vadileri dışında Şabanözü, Çaparkayı. Yapraklı, Ilgaz, Orta, Orta Kalfat. Çankırı merkez, Kurşunlu Köpürlü. Çerkeş gibi bazı bölgelerde sayısı az olmakla beraber mağaralara rastlanır. Mağara yoğunluğu genellikle jeolojik yapıya bağlı olarak akarsu vadilerinde toplanmıştır.
Tuz Mağarası: Çankırı kent merkezine 20 km. uzaklıkta olan mağarada Hitiler dönemimden bu tarafa tuz istihsal edilmektedir. Çok sayıda galeriden meydana gelir. Tarihi değeri yanında sağlık turizmi açısından da değerlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Mağara içinde tuzdan oluşmuş sarkıt ve dikikler bulunur. Sağlık açısından astım hastalarına iyi geldiği bilinmektedir.
Peri Bacaları: Orta ilçesinde başlayan ve Kurşunlu ile Ilgaz ilçelerini de içine alan Devrez Vadisinde, jeolojik oluşumundan kaynaklanarak peri bacası görünümleri ortaya çıkmıştır. Devrez Vadisi’nin Orta Sakaeli’nde bulunan peri bacası örneklerine küçük boyutta da olsa Devrez Çayının aktığı Kurşunlu ilçe sınırlarında da rastlanmaktadır
Nekropol Alanları: Balıbağı , Ünür (Merkez), İkizören Alakır,Topuzsaray, Kiriakçe, Kullar, Bademçay, Davutlar, Yüklü, Orta Kalfat. Korgun Apsarı. Tuzlıköy, Alıca, Alaçat
Höyükler-Tümülüsler: İnandık , Ünür(Merkez), Atkaracalar-Hüyükköy, Bayramören-Dalkoz arasında Kızlar ve Kuştepe Tümülüsleri. Çerkeş Aydınlar, Yoncalı. Eldivan Dümeli. Ilgaz Salman, Çeltikbaşı ve Cendere, Bölüktepe. Yapraklı Çevrecik- Maltepe, Orta Kalfat. Çerkeş Yakuplar, Hüyüktepe.
Köprüler-Viyadükler: Bayramören Köprüsü, Bayramören Yurtpınarı Köprüsü. Çerkeş: Kemer, Çaylı ve Akbaş köprüleri. Ilgaz, Çörekçiler. Kurşunlu, Kara Köprü, Devrez Köprüsü (yıkık): Viyadükler: Kızılca, Sumucak, Göllüce
Hamamlar: Çankırı kent merkezinde Karataş ve Ebced (Çarşı) hamamı. Çerkeş IV.Murat Hamamı, Ilgaz Hamamı, Kurşunlu Hamamı
Medreseler: Kent merkezinde Taş Mescit (1235) , Buğdaypazarı (17. Yüzyıl), İmaret, Çivitçioğlu (1754)
Sarnıçlar: Çankırı Kalesi. Kurşunlu Taşkaracalar’da bulunan sarnıçlar
Çeşmeler: Çankırı kent merkezinde İncili, Haydar Camii-Çamaşırhane, Karataş, Çukurbostan, Binbaşılar, Kavaklı, İmaret, Kayabaşı, Buğdaypazarı, Taşpınar, İncili adları ile bilinen çeşmeler vardır. Çeşmelerin çoğu yıkılmış, yok olmuştur. Birkaç tanesi de çok harap ve kaderine teslim edilmiş durumdadır.Bayramören Yurtpınar çeşmesi.
Hanlar: Ilgaz Kale köy, Kurşunlu Hocahasan
Anıtlar: Merkezde Atatürk ve Garnizon Şehitliği, Ilgaz Derbent, Kurşunlu X. Yıl Anıtı.
Saat Kulesi: Yapım tarihi (1860-1866) tartışmalıdır. II. Abdulhamit zamanında inşa edilen kulede bulunan saat kendi haline terk edilmiştir.
Kaleler: Çankırı kent merkezinde, Ilgaz Ödemiş, Kurşunlu, Andinata ve Dumanlı kaleleri. Ayrıca Çerkeş, Orta , Yapraklı İkizören ilçelerinde de kale harabeleri vardır.
Sivil mimari: Çankırı Kent merkezi, Atkaracalar, Bayramören, Çerkeş, Belören, Kurşunlu ilçelerinde Son Osmanlı ve Er Cumhuriyet Dönemlerine ait sivil mimari örnekleri görülür.
İdari Yapılar: Halk Sineması, İdadi Mektebi, Saat Kulesi, Verem Savaş Dispanseri, Eski Hükümet Konağı, Sağlık Müdürlüğü, Ilgaz Hükümet Konağı
Taş Mektep: Yapım yılı 1891 dir. Atatürk’ün Çankırı’yı ziyaretleri sırasında kaldığı oda Atatürk Odası olarak muhafaza edilmektedir.
Eski Hastane: Kurtuluş Savaşı sırasında yapılmış, Belediyece Çankırı Araştırmaları merkezi olarak kullanılmaktadır.
Çamaşırhane: Abdulhamit dönemi eseridir. Belediyece onarılmış sosyal aktivitelerde kullanılmaktadır.
Müze: Çankırı’nın öncelikle turiste hitap edecek bir müzeye acilen ihtiyacı vardır. Mevcut müze ne mekansal olarak ne de prestij olarak içinde sergilenmekte olan tarihi değerleri asla temsil etmemektedir. İl içinde çok sayıda kazılmamış höyük vardır, bu höyüklerin kazılması ile elde olunacak eserler sayesinde Orta Anadolu’nun önemli müzelerinden biri olacaktır. Şu anda müzede: Eski Tunç Çağından başlamak üzere Hitit, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait eserler ve etnoğrafik eşyalar sergilenmektedir.
Fosil Müzesi: Son 11 yıldır kazıları devam etmekte olan Çorakyerler kazısından çok sayıda fosil elde edilmiştir. Günümüzden 8 milyon yıl önce bölgede yaşayan çeşitli hayvanların kemikleri, fosilleri çıkarılmıştır. Kazı yapılacak 2 bölge daha bulunmaktadır, bu bölgelerde kazıldığında ayriyeten bir Fosil Müzesine ihtiyaç olacaktır, nitekim bu ihtiyaç bugünden belirmiştir bile. Paleontoloji bilim dalında dünyada dikkati çekmiş ve önem kazanmış olan Çorkayerler kazısında elde edilen 8 milyon yıl öncesine ait fil, gergadan, koyun, keçi, domuz, zürafa, geyik, primatlar ve diğer fosillerin sergilenmesi gelecek yıllar içinde Çankırı’nın tanıtılması yönünden hayati öneme haizdir. Dünya Paleontoloji Literatüründe yerini almış olan bu önemli kazının devam ettirilmesi ve çıkacak fosillerin yeni yapılacak olan Fosil Müzesinde sergilenmesi şimdiden planlanmalıdır. Türkiye’de tek olma özelliğine de sahip olacak müze Çankırı’da Turizmin gelişmesinin de lokomotifi olacaktır.
Çankırı Araştırmaları Merkezi:
Bedil (Çerkeş) Köy Müzesi: Batıda ki Aydın, Balıkesir gibi bazı illerimizdeki köylerde oluşturulan köy müzeleri vardır. O çevrede bulunan tarihi eserler, etnografik eşyalar sergilenmekte ve tanıtım bilgileri ziyaretçilere sunulmaktadır. Yabancıların yoğun ilgisini çeken bu müzeler hem otantik kültürün yaşamasını sağlamakta ve bulunduğu bölgeye de ekonomik getirisi olmaktadır. Çankırı’da da böyle bir köy ve müze vardır. Hiç kimsenin haberi olmadığı bu müze Çerkeş ilçemize 5 km. uzaklıkta Samsun-İstanbul karayolunun 1 km. içerisinde bulunan Bedil köyündedir. İdeal bir öğretmenin girişimleri ve yoğun çalışmaları sonucu meydana getirilen müzede köy halkının geçmişten günümüze kullandığı tarımsal aletler, ev de kullanılan kap, kacak ve benzeri eşyalar ile etnoğrafik malzeme kaba bir tasnif yapılmış olarak sunulmaktadır. Müze binası yeterli olup, müzenin tasnifi, eşyaların sergilenmesi , düzenlenmesi ve tanıtımının yapılmasına ihtiyaç vardır. Ayrıca Bedil köyü eski bir antik yerleşim yeri üzerinde ve yakınında antik yerleşimlerin olması nedeniyle, yüzeysel olarak toplanabilecek çok sayıda Roma ve Bizans eserlerinin sergilenmesinde de kullanılabilir.
Kervan ve Tuz Kervan Yolu: Eski İpek yolunun ikincil dereceden olan bir kolunun Çankırı’dan geçtiği tarihi kayıtlarda yer almaktadır. Nitekim Çankırı kent merkezinde Deve Yolu olarak bilinen bölge o günlerden günümüze kadar ismen yaşamıştır. Esas olan ve 5 bin yıldan bu tarafa üretim yapılan Tuz Mağarasından çıkan tuzun taşınmakta olduğu yoldur. Bu yolun başka bir koluda Çankırı-Keskin yönünde olan yoldur.
İstiklal Yolu: İstiklal Savaşında İnebolu-Kastamonu-Ilgaz-Çankırı-Ankara yönünde mühimmat taşımada kullanılan bu yolun Çankırı ve Kastamonu valiliklerince canlandırma çalışmaları yapılmaktadır.
Nostaljik Tren: 1930’lu yıllarda Ankara-Çankırı arasında günübirlik işleyen Tenezzüh Trenlerinin varlığı bilinmektedir. İnsanların değişik ve otantik arayışlar içinde olduğu günümüzde bu arayışların daha da artacağı tespitleri yapılmıştır. Tren yolculuğu ve tren güzergahında bulunan tünel, viyadükler, tren istasyonları insanlar için bir tutku olacaktır. Çankırı’ya gelen trenlerin belli istasyonlarda durması ve durdukları yerlerde ekonomik aktivite kazandırması kaçınılmazdır. Bu nedenle Çankırı kent merkezinde Arasta’nın canlandırılması önem kazanmaktadır.
El Sanatları: Geçmişte bakırcılık, örgü, dokuma, halıcılık gibi el sanatları oldukça gelişmiş ve ekonomik değeri olmasına karşın günümüzde unutulmuştur.
Arasta, İstasyon bahçesi ve Kale: Çankırı kent merkezinde turist ihtiyacına cevap verecek alt yapının olmadığı bir gerçektir. Arasta, istasyon bahçesi ve kale bu yönden ele alınmalı ve değerlendirilmelidir.
Yaran: Temelleri Orta Asya’da gelişen Yeseviliğe dayanan Ahi geleneği Çankırı’da yaşatılmaktadır. Eski kütüphane binası Yâren Evi olarak restore edilmiş ve hizmete sunulmuştur. Çankırı’nın otantik kültürü içinde ağırlığı ve yeri olan Yâren geleneğinin daha geniş kitlelere tanıtılması ve Çankırı’ya kültürel ve ekonomik açıdan katkı sağlanması beklenmektedir.
Çankırı Folkloru
Kongre: Kongre turizmi için gereksinim duyulan tesisler çok az sayıdadır. Ufak çapta toplantıların yapılabileceği kent merkezinde 100. Yıl Kültür Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi, Çavundur termal tesisleri , Ilgaz’da bulunan tesislerin küçük salonları dışında kayda değer bir yer yoktur. Kongre turizmi spor kompleksleri de dahil , gezilebilir, aktivete sağlayan mekanlara ihtiyaç gösterir.
Yerel Etkinlikler: Değişik isimler altında köylerde dahi yaz aylarında yerel etkinlikler kutlanmaktadır. Eldivan’da Hacı Murad-ı Veliyi anma ve kiraz şenlikleri, Atkaracalar’da Hoşnanlar şöleni, Yapraklı’da Yayla kültür ve turizm festivali, Kurşunlu Sivricek’te hasat başlama şöleni, Şabanözü’nde Geleneksel kültür ve sanat festivali. Korgun’da Yaren ve Çağla festivali.Korgun Maruf’ta Müzik ve yağlı güreş, Ilgaz’da Ilgaz dağı kültür ve sanat festivali, Yapraklı Karacaözü Koca meşe şenlikleri. Kurşunlu’da bal festivali, Kızılırmak’ta kavun festivali, Çerkeş kültür festivali, Çankırı kent merkezinde Karatekin kaya tuzu festivalive Ahilik kültürü haftası.Şabanözü ve Yapraklı güreş müsabakaları. Geçmişte coşkulu bir şekilde kutlanan Atatürk’ün Çankırı’ya gelişi ve Şapka İnkilabı kutlamaları tamamen kaldırılmış, çok sade bir çelenk koyma gösterisi şekline dönüşmüştür.
Konaklama-Eğlenme Tesisleri
Çankırı kent merkezinde biri üç diğeri iki yıldızlı otel bulunmaktadır. Bunların dışında il genelinde ilçelerde öğretmen evleri, Kurşunlu Çavundur tesisleri ve küçük kapasiteli yıldızsız oteller mevcuttur. 2005 yılı Çankırı Belediyesi iktisat müdürlüğü verilerine göre: Çankırı’da motel bulunmamakta, ev pansiyonculuğu yapılmamaktadır. 172 lokanta, 5 kafeterya ve 2 diskoteğin bulunduğu ayrıca belirtilmektedir.
Information Office: Turizm Derneği
ÖNERİLER
Helikopter pisti
SONUÇ
Her türlü doğal zenginliğin kullanımındaki temel ilke, koruma kullanma dengesinin sağlanmasıdır. Turizm sektörü içinde bu dengenin sağlanması çok önemlidir. Doğal ve kültürel mirasın korunması, kırsal alanlarda ve korunmuş alanların çevresindeki toplumların yaşam düzeylerinin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, eko turizm konusunda gerek yerel halkın ve gerekse turistin eğitimi ve bilgilendirilmesi esas alınmalıdır. Çankırı’da henüz ekoturizmin başlamamış olması gelecekle ilgi yapılacak plan ve yatırımların özenle uygulanmasına imkan verecektir. Bu planların uygulanmasında Turizm, Kültür, Çevre , Orman , Eğitim gibi konularda koordineli çalışma ihtiyacı doğmaktadır.
Ekoturizmin gerçekleşmesi aşamasında doğal çevrenin koruması esas alınmalı , turların ehliyetli ve eğitilmiş elemanlarca yapılarak çevreye zarar verilmemsi yanında yasaklara ve kısıtlamalara uyulması, doğada atık bırakmamak, doğanın tahribine neden olacak eylemlerde bulunmamak, yaşamı tehlike altında bulunan flora ve faunaya gereken titizliği göstermek yaşam alanlarını tahrip etmemek mutlaka uyulması gereken kurallar olarak ön plana çıkarılmalıdır.
Kaynakça
www.towards2015.co.uk (Dip not 1-7)
www.akdeniz.edu.tr/muhfak/cevre/coastlearn-r/bio/boxes/ecoturismçhtm
www.cankiriturizm.org/
www.parkilica.com/ekoturizm.asp
valilik
kültür md.
Turizmin Geleceği: Eko Turizm: Yrd. Doç Dr. Esin Özkan Yürik. Ege Üniversitesi Çeşme Meslek Yüksekokulu Çeşme/İzmir
Çankırı’nın Alternatif Turizm Potansiyeli. Prof Fr. Sabahattin Balcı ve diğerleri. http://209.85.129.104/search?q=cache:vmrwcjWuF4gJ:cmyo.ankara.edu.tr/~iktisad/TURKONF/web/S.Balci.doc+%C3%A7ank%C4%B1r%C4%B1n%C4%B1n+turizm+potansiyeli&hl=tr&ct=clnk&cd=1
Çankırı Kenti ve Çevresinin Turizm Açısından Değerlendirilmesi. Nazan Kuter. ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi. Yıl 2007-9/11
Çankırı’nın Turizm Potansiyeli ve Çankırı Yâranının Turizme Kazandırılması.Mikail Kara. Çankırı Araştırmaları Dergisi sayı 1 2006 S.271
Bir Kültürel Turizm Destinasyonu olarak Çankırı’da Turizmin Geliştirilmesi. Orhan Batman-Lütfi Mustafa Şen. Çankırı Araştırmaları Dergisi sayı 2 2007 S.194
Çankırı Yöresi Koaklama Mekanlarının Turizmi Etkileyen Faktörü Açısında Değerlendirilmesi. Olcay Çetiner. Çankırı Araştırmaları Dergisi sayı 2 2007 S.211
Çankırı Tarihi. Bahattin Ayhan Ankara 1998
Çankırı Tarih Kültür Turizm Ankara 2008 (2.Baskı)
NOT: Bu bildiri Çankırı Valiliğinin gerçekleştirmiş olduğu turizm konulu toplantıda sunulmuştur.
kaynak : http://cankiri.tc/turizm.htm
Popularity: 34% [?]
